MONACHIJSKA ZDRADA CZECHOSŁOWACJI – Alex Kreiner

Źródło zdjęcia tytułowego: https://www.bundesarchiv.de/themen-entdecken/online-entdecken/dokumente-zur-zeitgeschichte/muenchener-abkommen/

Artykuł pochodzi z periodyka „Zeitpunkt”-„Appeasement:Der Verrat von Muenchen”, nr 181, Mai-Juli 25, wydawnictwa „Zeitpunkt Verlag” https://www.zeitpunkt.ch/

     Autor: Alex Krainer

 Zrobienie z Czechosłowacji ofiary dla Niemiec to jeden z najmniej zrozumianych epizodów poprzedzajacych II wojnę światową. Historia, której uczymy się w szkole głosi, że brytyjski rząd pod wodzą Neville’a Chamberlaina zgodził się na podział Czechosłowacji jedynie w celu uniknięcia wojny na szerszą skalę. Pogląd ten opiera się na założeniu, że Niemcy były już przytłaczajacą potęgą militarną, która z łatwością mogła pokonać słabą obronę Czechosłowacji. TO PRZEKONANIE JEST JEDNAK PO PROSTU BŁĘDNE. Pod koniec 1938 roku Czechosłowacja skapitulowała, ale nie z powodu braku możliwości do obrony. Przeciwnie, rząd czechosłowacki został zmuszony do uległości przez perfidne machinacje brytyjskiej tajnej dyplomacji.

 Powstała w 1919 roku Czechosłowacja była najbogatszym, najbardziej demokratycznym, najpotężniejszym i najlepiej zarządzanym państwem, które wyłoniło się z imperium Habsburgów. Położony na północno-zachodniej granicy z Niemcami kraj Sudetów, z przeważającą liczbą ludności niemieckojęzycznej, był najbardziej uprzemysłowioną częścią kraju. Chociaż Czechosłowacja traktowała wszystkie mniejszości sprawiedliwie, Niemcy sudeccy w latach 30-tych naciskali na rozszerzenie swojej władzy politycznej w Czechosłowacji. Ich Narodowosocjalistyczna Partia, wspierana finasowo przez Berlin, stała się siłą destabilizującą kraj. Chociaż rząd czeski zdelegalizował ją w 1934 roku, już jako Partia Sudeckich Niemców pod przywódstwem Konrada Henleina nadal rozszerzała swoje wpływy. Strategia Henleina skoordynowana ze strategią Hitlera, polegała na wywieraniu presji na rząd czeski, aby ten szedł na coraz większe ustępstwa. Doprowadziło to do zaostrzenia kryzysu w 1938 roku.

 Podobno Wielka Brytania interweniowała w tym kryzysie jedynie po to, by zapobiec większej wojnie. Wikipedia:”Niemcy rozpoczęły niewypowiedzianą wojnę o niskiej intensywności przeciwko Czechosłowacji 17 września 1938 roku. W odpowiedzi Wielka Brytania i Francja oficjalnie  zażądały 20 września, aby Czechosłowacja oddała swoje terytorium Niemcom…”. Wciąż uczy się tego w szkołach na całym świecie.

  W rzeczywistości przedstawiciele Wielkiej Brytanii aktywnie uczestniczyli  w negocjacjach między rządem niemieckim a czeskim. Pod pretekstem bezstronności konsekwentnie popierali żądania niemieckie.

 Rząd czeski odpowiedział ustępstwami i sformułował plan dla mniejszości, który obejmował korzyści ekonomiczne, autonomię kulturalną i administracyjną, a nawet federalizm polityczny. Partnerzy niemieccy i brytyjscy uznali to za niewystarczające. 24 kwietnia 1938 roku Henlein sformułował „Żądania karlowskie”. Po miesiącach żmudnych negocjacji i pod silną presją Wielkiej Brytanii, rząd czeski przychylił się do większości żądań we wrześniu 1938 roku. Jednak zamiast zaakceptować porozumienie, Henlein zerwał negocjacje i uciekł do  Niemiec.

 Historia postrzega politykę ustępstw Chamberlaina wobec Hitlera w 1938 roku jako tchórzliwą, ale dobrze zamierzoną próbę zapobieżenia większej wojnie. Sytuacja w Czechach jest przedstawiana jako beznadziejna, ponieważ przeważająca siła niemieckiego Wehrmachtu mogła z łatwością zmiażdżyć słabą obronę Czechosłowacji. Pogląd ten był jednak konsekwencją ciągłej propagandy prowadzonej przez brytyjskie media i urzędników państwowych.

Chociaż Niemcy rozbudowały swoją siłę militarną od czasu przejęcia władzy przez nazistów w 1933 roku, to w 1938 roku wciąż nie były w stanie dorównać czeskiej obronie: Niemcy posiadały 35 dywizji piechoty i tylko 4 dewizje zmotoryzowane, z których żadna nie była w pełni obsadzona ani wyposażona. Na granicy z Czechami stacjonowały tylko 22 częściowo wyszkolone dewizje. Czechosłowacja miała 34 dobrze wyposażone dewizje i mogła zmobilizować i uzbroić milion ludzi. Wszystkie niemieckie czołgi ważyły mniej niż 10 ton (z wyjątkiem niektórych 18-to tonowych czołgów Mark III) i były uzbrojone w działa kal. 37 mm.

Armia czechosłowacka dysponowała setkami 38 tonowych czołgów z działami kal. 75 mm. Była lepiej wyszkolona, miała wysokie morale i zbudowała silne fortyfikacje wzdłuż swoich granic. Pod każdym względem, poza wsparciem lotniczym, armia czeska przewyższała armię niemiecką. 3 września 1938 roku brytyjski attache wojskowy w Pradze depeszował do Londynu: „Z tego co udało mi się zauważyc, w armii czeskiej nie ma żadnych braków”. Czeską obronę wzmocniły również strategiczne sojusze z Francją i Związkiem Radzieckim.

 Niemieckie dowództwo wojskowe wierzyło, że Czechosłowacja z łatwością pokona armię niemiecką, nawet bez sojuszników. Kiedy Hitler nakazał generałowi Wilhelmowi Keitelowi opracowanie planów inwazji na Czechosłowację 21 kwietnia 1938 roku, niemieckie wojsko było tak zaniepokojone, że grupa wysokich rangą dowódców wokół szefa sztabu generalnego Hitlera, generała Ludwiga Becka, opracowała trzyetapową strategię, aby udaremnić plan Hitlera:

 (1) próbowali odwieść Hitlera od jego celu.

 (2) błagali Brytyjczyków o wsparcie Czechosłowacji i ostrzegali Hitlera, że Wielka Brytania będzie mu się sprzeciwiać: oraz

 (3) jeśli Hitler ….Gdyby obstawał przy swoim postanowieniu o wypowiedzeniu wojny, mieli go zamordować. Datę tego aktu wyznaczono na 28 września 1938 roku.

 Wiele tego rodzaju wiadomości przekazali do Londynu baron Ernst von Weizacker (sekretarz stanu w MSZ Hitlera), Erich Kord (szef sztabu ministra spraw zagranicznych Joachima von Ribbentropa), kilku generałów i przedstawicieli Niemiec w Europie. Brytyjczycy zignorowali je, a nawet podjęli działania mające na celu ochronę Hitlera przed spiskiem generała Becka. Chamberlain dwukrotnie latał do Niemiec w szczytowym momencie kryzysu (15 września i 22 września 1938 roku), aby wynegocjować porozumienie, które umożliwiłoby Hitlerowi podbój Czechosłowacji bez wywoływania wojny.

 CEL BRYTYJSKIEJ TAJNEJ DYPLOMACJI

 Ukrytą politykę zagraniczną Wielkiej Brytanii prowadziła niewielka grupa pod przewodnictwem Neville’a Chamberlaina

W skład tej grupy wchodzili: lord Halifax, sir John Simon, lord Runciman i sir Samuel Hoare. Ich celem było promowanie wizji porządku globalnego, który zapewniłby niemiecką hegemonię w Europie Środkowej i Wschodniej. Plan dla Czechosłowacji, który lord Halifax przedstawił ambasadorowi Czech w Londynie w dniu 25 maja 1938, zawierał trzy centralne warunki;

1. Oddzielenie Sudetów od Czechosłowacji.

2. Neutralizacja pozostałej części Czechosłowacji poprzez rewizję traktatów z Rosją i Francją.

3. Gwarancja międzynarodowa dla Czechosłowacji (ale nie ze strony Wielkiej Brytanii)

 Porozumienie to miało zostać narzucone Czechom przez Konferencję Trzech Mocarstw w Monachium 30 września 1938 roku. Herbert von Dirksen, niemiecki ambasador w Londynie napisał 8 czerwca 1938 roku do ministra spraw zagranicznych Joachima von Ribbentropa:” Wszystko , co można osiągnąć bez jednego wystrzału, może liczyć na brytyjską aprobatę”. Brytyjczycy chcieli osiągnąć swoje cele bez wojny, aby zapobiec gwałtownemu oburzeniu opinii publicznej w Wielkiej Brytanii i powstrzymać Rosję i Francję przed udzieleniem pomocy sojusznikowi. Starania Moskwy o interwencję były konsekwentnie ignorowane. 18 września 1938 roku Francuzi dali się przekonać do poparcia brytyjskiej strategii i zmuszenia Czechów do uległości.

 Aby przekonać do tego brytyjską opinię publiczną, która odrzucała narodowy socjalizm, brytyjscy urzędnicy i media rozpoczeli kampanię propagandową.W „Daily Mail” lorda Rothmere’a z 6 maja 1938 roku Czechosłowacja została fałszywie oskarżona o znęcanie się nad ludnością niemieckojęzyczną, czego Wielka Brytania nie mogła tolerować. Ponadto media podsycały powszechny strach przed wojną. Strach przed trwającą mobilizacją Niemiec przekonał opinię publiczną, że Niemcy mogą zmiażdżyć Czechów w ciągu kilku dni i zrównać Pragę z ziemią

 Pod koniec września 1938 roku pojawiły się doniesienia, że niemiecka Luftwaffe może wkrótce rozpocząć naloty na Paryż i Londyn, bombardując ludność cywilną gazem bojowym. Rząd brytyjski rozpoczął dystrybucję masek przeciwgazowych wśród mieszkańców Londynu, a król i premier namawiali Brytyjczyków do kopania okopów w parkach i na placach. Uczniowie zostali ewakuowani do bezpiecznych placówek poza Londynem. Plotki podsycały panikę i defetyzm, a wszystkie głosy wzywające do zdecydowanych działań przeciwko Niemcom były tłumione.

 Francja i Wielka Brytania poleciły rządowi czechosłowackiemu zaakceptowanie anglo-francuskiego rozwiązania kryzysu i niemobilizowania wojsk, aby nie prowokować Niemiec. Propozycja ta osłabiła bezpieczeństwo Czechosłowacji w zamian za niejasne gwarancje międzynarodowe. Rząd prezydenta Edvarda Benesa gwałtownie zaprotestował i odrzucił to rozwiązanie.

 Chamberlain uznał za konieczne zmuszanie rządu czechosłowackiego do wycofania się: ” Pomysł cesji terytorialnej prawdopodobnie zyskał by większe uznanie brytyjskiej opinii publicznej, gdyby można go było przedstawić jako decyzję samego rządu czechosłowackiego i gdyby dało się jasno określić, że ma on wybór między plebiscytem a cesją terytorialną i że wybrał to drugie. Rozwiązałoby to wszelkie pokusy, że sami podzielilibyśmy terytorium Czechosłowacji”.

 Aby zwiększyć presję, Francja zagroziła zerwaniem sojuszu i oddaniem Czechosłowacji Niemcom. 21 września 1938 roku rząd czechosłowacki ustąpił i zaakceptował dyktat angielsko-francuski.

 27 września 1938 roku, w przemówieniu radiowym do narodu, Chamberlain udawał przerażenie niewyobrażalnymi wydarzeniami rozgrywającymi się na kontynencie:

„Jak straszne i niewiarygodne jest to, że musimy tu kopać okopy i zakładać maski przeciwgazowe z powodu sporu w dalekim kraju między ludźmi, o których nic nie wiemy…”

Tego samego dnia wysłał telegram do prezydenta Czechosłowacji Benesa, ostrzegając go, że Czechosłowacja zostanie zajęta przez armię niemiecką i że nic jej nie uratuje, jeśli nie przyjmie ultimatum Hitlera do godziny 14 następnego dnia (28 września). Następnie zaproponował Hitlerowi zwołanie konferencji czterech mocarstw, zapewniając go, że Wielka Brytania i Francja zmuszą Czechosłowację do przyjęcia każdego, zaproponowanego porozumienia…..pod warunkiem, że Niemcy wyrzekną się wojny.

 28 września 1938 roku, o godzinie 15:00 Chamberlain wygłosił w Izbie Gmin obszerne przemówienie na temat wydarzeń na kontynencie. Wywołało to pytania posłów, czy bomby Göringa wkrótce spadną na Londyn. Na koniec w teatralnym geście wręczono mu wiadomość, którą ogłosił jako zaproszenie na konferencję czterech mocarstw w Monachium. Chamberlain nie wspomniał o tym, że sam zorganizował tę konferencję. Posłowie wybuchnęli okrzykiem ulgi. Chamberlain natychmiast opuścił budynek nie ogłaszając oficjalnego zakończenia obrad.

 30 września 1938 roku Chamberlain, Hitler, Mussolini i Francuz Daladier rozczłonkowali Czechosłowację w Monachium, nie konsultując się z nikim, a już najmniej z Czechami. Układ czterech mocarstw został przekazany czeskiemu ministrowi w Berlinie, który czekał na zewnątrz pod drzwiami ponad dziesięć godzin. Do Pragi dotarło to zaledwie osiemnaście godzin przed rozpoczęciem niemieckiej okupacji.

Porozumienie przewidywało, że niektóre obszary Czechosłowacji zostaną zajęte przez armię niemiecką w kilku etapach, w pierwszym i drugim tygodniu października 1938 roku. Proces okupacji miał być nadzorowany przez komisję międzynarodową. Wspólna komisja niemiecko-czeska miała monitorować plebiscyty i gwarantować prawa poszczególnych grup etnicznych. Mieli oni sześć miesięcy na wkroczenie na tereny wyznaczone w porozumieniu lub opuszczenie ich. Majątek powinien być chroniony, nic nie powinno być skonfiskowane przez siły okupacyjne. Pozostała część Czechosłowacji powinna otrzymać gwarancje Francji i Wielkiej Brytanii. Niemcy i Włochy powinny się do tej gwarancji przyłaczyć po rozwiązaniu kwestii mniejszości niemieckich w Polsce i na Węgrzech.

 Układ monachijski był całkowicie bezwartościowy. Okazał się jedynie cienką warstwę dyplomatycznej uprzejmości nad prawdziwym celem: zniszczeniem zamożnego narodu środkowoeuropejskiego w celu wzmocnienia nazistowskich Niemiec. Ledwie wysechł atrament na tym haniebnym dokumencie, a już został on naruszony pod każdym względem na korzyść Niemiec. Niemcy po prostu zajęły wszystkie terytoria Czechosłowacji, których zapragnęły. Infrastruktura kraju została poważnie uszkodzona, wszystkie główne linie kolejowe i autostrady sparaliżowane, co doprowadziło do załamania się czeskiej gospodarki. Tymczasem międzynarodowa komisja nadzorująca proces okupacji bezwarunkowo zatwierdzała każdą decyzję niemieckiego Sztabu Generalnego.

 Za milczenie Polska i Węgry otrzymały w nagrodę części Czechosłowacji: Węgry otrzymały południową część Słowacji, a Polska terytoria zamieszkane przez mniejszość polską. Sojusz sowiecki z Czechosłowacją został rozwiązany, a Partia Komunistyczna zdelegalizowana. O plebiscytach po prostu zapomniano. Uchodźcy z Sudetów, należący do antyfaszystów zostali aresztowani przez nowy rząd w Pradze i pozostawieni Niemcom na zagładę. Uzgodniona gwarancja dla pozostałej części Czechosłowacji została zignorowana.

 Układ monachijski dał Hitlerowi wszystko, czego zapragnął, bez kosztów i strat wojennych. Nazistowskie Niemcy stały się wiodącą potęgą w Europie Środkowej, a wszelkie możliwości kontrolowania ich hegemonii zostały utracone. Stało się to, co zaplanował Chamberlain.

 Arsenał ten był spóźnionym świadectwem potęgi, która nie zdołała obronić się przed agresją Hitlera. Została sparaliżowana przez zdradzieckie działania Neville’a Chamberlaina i jego kliki.

 Hitler nie wyrażał zadowolenia z okupacji Sudetów. Najwyraźniej czuł się oszukany przez układ monachijski i wyjęty spod prawa wojny. Miał nadzieję, że następnym razem żadna „brudna świnia” nie zaproponuje konferencji. Na początku marca 1939 roku wojska niemieckie zajęły resztę Czechosłowacji. Nic nie mogło ich powstrzymać. 14 marca 1939 roku Hitler wezwał do Berlina marionetkowego prezydenta Czechosłowacji, Hachę. Zmusił go do podpisania dokumentów o poddaniu kraju Niemcom i zrzeczeniu się wszelkiego oporu wobec wkraczających wojsk niemieckich. W ciągu tygodnia Bochemia i Morawy zostały zajęte i przekształcone w Protektorat Czech i Moraw.

Konwencjonalna historiografia zakłada, że wydarzenia z marca 1939 roku ostatecznie ujawniły prawdziwe intencje Hitlera i oznaczały koniec naiwnej polityki ustępstw. Może to być prawdą w przypadku opinii publicznej, ulegającej wpływom propagandy, ale nie w przypadku „bohaterów” tego dramatu. Dla Chamberlaina i jego kliki wydarzenia potoczyły się zgodnie z planem, nawet jeśli konieczne było dalsze oszukiwanie Brytyjczyków. Kiedy Hitler złamał układ monachijski i zaanektował Czechosłowację, Chamberlain wyraził słaby protest. Jednak 15 marca 1939 roku wyraźnie zaakceptował aneksję Czechosłowacji w Izbie Gmin i odmówił oskarżenia Hitlera o złą wolę. Dwa dni później, 17 marca, publicznie potępił działania Hitlera. CHOĆ PUBLICZNIE UZNAŁ JE ZA NIELEGALNE, JEGO RZĄD PRAWNIE JE UZNAŁ, AKREDYTUJĄC BRYTYJSKI KONSULAT GENERALNY W PRADZE W NIEMCZECH.

 W miarę jak rosło oburzenie opinii publicznej, Chamberlain unieważnił rozmowy handlowe z Niemcami; anulował planowaną wizytę Brytyjskiej Izby Handlowej w Berlinie, pod przewodnictwem jej prezesa Olivera Stanley’a. Ale zaledwie pięć dni później rozmowy zostały wznowione.

Kiedy wiadomość o tym wyciekła do opinii publicznej, gabinet angielski tłumaczył się z tego przy pomocy absurdalnej wymówki, że angielski rząd nie może Banku Anglii wydawać poleceń.

W lipcu 1939 roku Helmut Wohlthat będący komisarzem Rzeszy do spraw niemieckiego planu czteroletniego, z okazji miedzynarodowej konferencji wielorybniczej, odwiedził Londyn. Około dwa miesiące po tym, jak Chamberlain złożył osobliwą gwarancję niepodległości Polski. Przy tej okazji osobisty przedstawiciel Chamberlaina, sir Horace Wilson, przedstawił mu propozycje, które rząd brytyjski chciał omówić z Niemcami. Siedmiopunktowy program dla Niemiec obejmował między innymi pakt o nieagresji między Wielką Brytanią a Niemcami, podział strefy wpływów, ustępstwa kolonialne w Afryce, porozumienie gospodarcze oraz porozumienie rozbrojeniowe.

W Berlinie ambasador Niemiec w Londynie, Herbert von Dirksen oświadczył, że „sir Horace Wilson definitywnie powiedział panu Helmutowi Wohlthat, że ZAWARCIE PAKTU O NIEAGRESJI POZWOLI WIELKIEJ BRYTANII UWOLNIĆ SIĘ OD ZOBOWIĄZAŃ WOBEC POLSKI”.

O autorze:

Alex Kreiner, były menedżer funduszu hedgingowego, obecnie pracuje jako analityk trendów w Londynie i jest autorem sześciu książek. Niniejszy artykuł, będący częścią trzyczęściowego cyklu, został opublikowany po raz pierwszy 18 grudnia 2021 roku na platformie Kreinera thenakedhedgie.com. Seria analizuje brytyjską strategię utrzymania zależności Niemiec i budowania z nich bastionu przeciwko Związkowi Radzieckiemu.