SILNA POLSKA, czyli jak odzyskać sprawczość obywateli i suwerenność państwa.
Autor: (AP211)*
Niezależnie od tego, czy ktoś uważa, że głównym problemem jest wpływ dawnych służb, oligarchizacja gospodarki, nadmierne wpływy zagraniczne, korupcja, słabość elit czy inne zjawiska, można wskazać pewne uniwersalne działania prowadzące do zwiększenia podmiotowości obywateli i odporności państwa.
1. Odtworzenie prawdy historycznej i pełnej przejrzystości państwa
Pierwszym krokiem byłoby stworzenie możliwie pełnego obrazu procesów zachodzących w okresie transformacji ustrojowej.
Elementy takiego procesu mogłyby obejmować:
⦁ pełne odtajnienie dokumentów archiwalnych, z wyjątkiem informacji stwarzających realne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa;
⦁ cyfrowe i publiczne archiwa dostępne dla obywateli;
⦁ niezależne komisje historyczne z udziałem badaczy reprezentujących różne środowiska;
⦁ obowiązek publikacji informacji o strukturach własnościowych mediów, fundacji, organizacji wpływu i dużych podmiotów gospodarczych;
⦁ powszechną edukację obywatelską dotyczącą historii Polski po 1945 roku.
Celem nie byłoby tworzenie nowej oficjalnej propagandy, lecz maksymalizacja dostępu do informacji, aby obywatele mogli samodzielnie wyciągać wnioski.
2. Budowa rzeczywistej kontroli obywatelskiej nad państwem
Nawet najbardziej uczciwe elity z czasem ulegają pokusie koncentracji władzy. Dlatego kluczowe znaczenie ma stworzenie mechanizmów stałej kontroli społecznej.
Przykładowo:
⦁ zwiększenie roli referendów;
⦁ możliwość odwoływania części funkcjonariuszy publicznych przed końcem kadencji;
⦁ pełna jawność wydatków publicznych w czasie rzeczywistym;
⦁ ograniczenie finansowania partii politycznych z budżetu;
⦁ obowiązek publikowania spotkań polityków z lobbystami;
⦁ rozwój samorządności lokalnej.
W takim modelu obywatele nie są jedynie wyborcami głosującymi raz na kilka lat, lecz stają się aktywnymi uczestnikami procesu zarządzania państwem.
3. Reindustrializacja i odbudowa niezależności gospodarczej
Państwo trudno uznać za suwerenne, jeśli nie posiada własnych kompetencji przemysłowych, technologicznych i finansowych. Niezwykle istotnym elementem suwerenności jest też silne lokalne rolnictwo.
Strategia mogłaby obejmować:
⦁ wspieranie polskiego kapitału produkcyjnego; w tym szczególna ochrona produkcji rolnej ukierunkowanej ekologicznie na potrzeby rynku krajowego;
⦁ rozwój energetyki zapewniającej stabilność dostaw;
⦁ wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw;
⦁ ograniczanie biurokracji;
⦁ promowanie oszczędności i inwestycji krajowych;
⦁ rozwój nowoczesnych technologii, automatyki, sztucznej inteligencji i przemysłu wysokiej wartości dodanej.
Kluczowe byłoby przejście od gospodarki opartej głównie na konsumpcji i taniej pracy do gospodarki opartej na wiedzy, kapitale i innowacyjności.
4. Odbudowa kapitału społecznego i silnych wspólnot
Żadne państwo nie będzie silne jeśli społeczeństwo jest rozbite, wzajemnie nieufne i skonfliktowane.
Dlatego potrzebne byłoby:
⦁ wzmacnianie rodziny jako podstawowej wspólnoty społecznej;
⦁ rozwijanie organizacji lokalnych;
⦁ wspieranie spółdzielczości;
⦁ rozwój edukacji finansowej;
⦁ promowanie kultury odpowiedzialności obywatelskiej;
⦁ odbudowa zaufania między obywatelami.
W praktyce oznaczałoby to przesunięcie części aktywności społecznej z poziomu centralnego na poziom lokalny, gdzie ludzie mają większy wpływ na swoje otoczenie.
5. Stworzenie nowej elity opartej na kompetencjach i służbie publicznej
Każdy system polityczny ostatecznie zależy od jakości ludzi, którzy nim kierują.
Dlatego ostatnim i najważniejszym krokiem byłoby stworzenie mechanizmów wyłaniania elit:
⦁ opartych na kompetencjach, a nie wyłącznie na lojalności partyjnej;
⦁ zdolnych do długoterminowego myślenia;
⦁ posiadających wysoki poziom etyki publicznej;
⦁ rozumiejących interes narodowy;
⦁ gotowych do ponoszenia osobistej odpowiedzialności za decyzje.
Proces ten wymagałby wieloletnich inwestycji w edukację, kulturę, naukę i rozwój przywództwa.
Jeżeli spojrzeć na problem szerzej, niezależnie od tego, jak ocenia się historię transformacji po 1989 roku, trwała suwerenność nie wynika przede wszystkim z wymiany jednych elit na inne. Wynika z istnienia społeczeństwa, które jest dobrze poinformowane, samodzielne ekonomicznie, zdolne do organizacji, posiadające silne instytucje oraz skuteczne mechanizmy kontroli każdej grupy sprawującej władzę. W takim modelu nawet jeśli jakaś grupa próbuje przejąć nadmierne wpływy, obywatele i instytucje państwa mają narzędzia, aby ją ograniczyć.
*(j)Powyższe wnioski i propozycje dla naszego społeczeństwa zostały sformułowane przez osobę towarzyszącą mi od czasów „Podziemnej Tv”. Jest to osoba, która też w sposób czynny zaistniała w przeobrażeniu się „1Polski” Konrada Daniela z wirtualnej w rzeczywistą. Próba ta nie skończyła się dla nas pozytywnie ale z pewnością była dla nas wszystkich nauką w procesie „doroślenia”. Rozmowy między nami niekoniecznie doprowadzały do tych samych wniosków, ale ceniłem sobie zawsze uczciwość towarzyszącą wymianie argumentów. Nawet wtedy, gdy rozmowy nasze kończyły się…..kłótnią. Istnieje też jedna cecha, którą ta osoba moim zdaniem może się szczycić. Sposób formułowania wniosków. Opis zdarzeń czy osób zawsze cechowała rzeczowość, ograniczenie się do meritum sprawy i odpowiedni dystans. To zawsze wzbudzało mój podziw. Jarosław Zienkiewicz
*Ilustracja wykonana przez AI. Pomysł własny.
