Wywiad z kwietnia 2022 roku: U progu nowego globalnego systemu finansowego

0
56
[bsa_pro_ad_space id=5]

Pepe Escobar przeprowadza wywiad z Sergeyem Głazjewem z Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej, człowiekiem znajdującym się w centrum geopolitycznego i geoekonomicznego huraganu.

Siergiej Głazjew to człowiek żyjący w samym centrum obecnego geopolitycznego i geoekonomicznego huraganu. Jeden z najbardziej wpływowych ekonomistów na świecie, członek Rosyjskiej Akademii Nauk i były doradca Kremla w latach 2012-2019, przez ostatnie trzy lata kierował strategicznym portfolio Moskwy jako minister odpowiedzialny za integrację i makroekonomię Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EAEU).

[bsa_pro_ad_space id=8]

Niedawna twórczość intelektualna Głazjewa była niczym innym jak transformacją, czego przykładem jest jego esej „Sankcje i suwerenność” oraz obszerna dyskusja na temat nowego, wyłaniającego się paradygmatu geoekonomicznego w wywiadzie dla rosyjskiego magazynu biznesowego.

W innym ze swoich ostatnich esejów Głazjew komentuje, że „dorastałem w Zaporożu, w pobliżu którego toczą się teraz ciężkie walki mające na celu zniszczenie ukraińskich nazistów, którzy nigdy nie istnieli w mojej małej ojczyźnie. Uczyłem się w ukraińskiej szkole i dobrze znam ukraińską literaturę i język, który z naukowego punktu widzenia jest dialektem rosyjskiego. Nie zauważyłem niczego rusofobicznego w ukraińskiej kulturze. W ciągu 17 lat mojego życia w Zaporożu nigdy nie spotkałem ani jednego banderowca”.

Głazjew był łaskawy poświęcić trochę czasu ze swojego napiętego harmonogramu, aby udzielić szczegółowych odpowiedzi na pierwszą serię pytań w ramach czegoś, co spodziewamy się, że stanie się trwającą przez dłuższy czas debatą, szczególnie skoncentrowaną na Globalnym Południu. Jest to jego pierwszy wywiad z zagraniczną redakcją od czasu rozpoczęcia Operacji Z. Podziękowania dla Alexeya Subottina za tłumaczenie z rosyjskiego na angielski.


The Cradle: Stoi Pan na czele przełomowego projektu geoekonomicznego: projektu nowego systemu monetarnego/finansowego tworzonego poprzez EAEU [Euroazjatycką Unię Gospodarczą] i Chiny, z pominięciem dolara amerykańskiego, którego projekt ma zostać wkrótce ukończony. Czy mógłby Pan przedstawić niektóre cechy tego systemu – który z pewnością nie jest Bretton Woods III – ale wydaje się być wyraźną alternatywą dla konsensusu waszyngtońskiego i bardzo bliski potrzebom Globalnego Południa?

Wywiad z kwietnia 2022 roku: U progu nowego globalnego systemu finansowego Sergey Glazjew

Fot. Sergey Glazyev, po prawej, na konferencji International Institute for Applied Systems w 2016 r. (IIASA, Flickr, CC BY-NC-SA 2.0)

Głazjew: W przypływie rusofobicznej histerii elita rządząca Stanów Zjednoczonych rozegrała swojego ostatniego „asa atutowego” w wojnie hybrydowej przeciwko Rosji. Po „zamrożeniu” rosyjskich rezerw walutowych na rachunkach powierniczych zachodnich banków centralnych, organy nadzoru finansowego USA, UE i Wielkiej Brytanii podważyły status dolara, euro i funta jako globalnych walut rezerwowych. Krok ten znacznie przyspieszył trwający demontaż światowego porządku gospodarczego opartego na dolarze.

Ponad dziesięć lat temu wraz z moimi kolegami z Forum Ekonomicznego w Astanie zaproponowaliśmy przejście do nowego globalnego systemu gospodarczego opartego na nowej syntetycznej walucie handlowej powiązanej z indeksem walut krajów uczestniczących. Później zaproponowaliśmy rozszerzenie bazowego koszyka walut o około 20 surowców będących przedmiotem obrotu giełdowego. Jednostka monetarna oparta na takim rozszerzonym koszyku została modelowana matematycznie i wykazała wysoki stopień odporności i stabilności.

Mniej więcej w tym samym czasie zaproponowaliśmy stworzenie szerokiej międzynarodowej koalicji sprzeciwu wobec wojny hybrydowej o globalną dominację, którą elita finansowa i władze USA rozpętały w krajach pozostających poza ich kontrolą. Moja książka „The Last World War: the USA to Move and Lose”, opublikowana w 2016 roku, naukowo wyjaśniła naturę tej nadchodzącej wojny i argumentowała za jej nieuchronnością – wnioski oparte zostały na obiektywnych prawach długoterminowego rozwoju gospodarczego. W oparciu o te same obiektywne prawa, książka argumentowała nieuchronność porażki starej dominującej potęgi. Obecnie Stany Zjednoczone walczą o utrzymanie swojej dominacji, ale podobnie jak wcześniej Wielka Brytania, która wywołała dwie wojny światowe, ale nie była w stanie utrzymać swojego imperium i centralnej pozycji na świecie z powodu przestarzałości kolonialnego systemu gospodarczego, jest skazana na porażkę.

Wywiad z kwietnia 2022 roku: U progu nowego globalnego systemu finansowego FOMC Fed Open Market Committee

Fot. Posiedzenie Komitetu Rynku Otwartego Rezerwy Federalnej USA (FOMC) w Waszyngtonie 16 marca. Poufne dokumenty na zdjęciu zostały zasłonięte. (Rezerwa Federalna)

Brytyjski kolonialny system gospodarczy oparty na pracy niewolniczej został wyparty przez strukturalnie bardziej wydajne systemy gospodarcze USA i ZSRR. Zarówno USA, jak i ZSRR były bardziej wydajne w zarządzaniu kapitałem ludzkim w pionowo zintegrowanych systemach, które podzieliły świat na strefy wpływów.

Przejście do nowego światowego porządku gospodarczego rozpoczęło się po rozpadzie ZSRR. Przejście to dobiega końca wraz ze zbliżającym się rozpadem opartego na dolarze globalnego systemu gospodarczego, który stanowił podstawę globalnej dominacji Stanów Zjednoczonych.

Nowy konwergentny system gospodarczy, który wyłonił się w ChRL (Chińska Republika Ludowa) i Indiach, jest kolejnym nieuniknionym etapem rozwoju, łączącym zalety zarówno scentralizowanego planowania strategicznego, jak i gospodarki rynkowej, a także państwowej kontroli infrastruktury monetarnej i fizycznej oraz przedsiębiorczości.

Nowy system gospodarczy zjednoczył różne warstwy ich społeczeństw wokół celu zwiększenia wspólnego dobrobytu w sposób, który jest znacznie silniejszy niż anglosaskie i europejskie alternatywy. Jest to główny powód, dla którego Waszyngton nie będzie w stanie wygrać globalnej wojny hybrydowej, którą rozpoczął. Jest to również główny powód, dla którego obecny globalny system finansowy skoncentrowany na dolarze zostanie zastąpiony nowym, opartym na konsensusie krajów, które dołączą do nowego światowego porządku gospodarczego.

W pierwszej fazie transformacji kraje te powrócą do korzystania ze swoich walut krajowych i mechanizmów rozliczeniowych, wspieranych przez dwustronne swapy walutowe. W tym momencie kształtowanie się cen jest nadal głównie napędzane przez ceny na różnych giełdach, denominowane w dolarach. Ta faza jest już prawie zakończona (2022 rok – przyp. red.): po „zamrożeniu” rosyjskich rezerw w dolarach, euro, funtach i jenach jest mało prawdopodobne, aby jakikolwiek suwerenny kraj nadal gromadził rezerwy w tych walutach. Ich natychmiastowym zamiennikiem są waluty krajowe i złoto.

Drugi etap transformacji obejmie nowe mechanizmy cenowe, które nie będą odwoływać się do dolara. Kształtowanie cen w walutach krajowych wiąże się ze znacznymi kosztami ogólnymi, jednak nadal będzie bardziej atrakcyjne niż wycena w „niezakotwiczonych” i zdradliwych walutach, takich jak dolary, funty, euro i jeny. Jedyny pozostający kandydat na globalną walutę – juan – nie zajmie ich miejsca ze względu na swoją niewymienialność i ograniczony dostęp z zewnątrz do chińskich rynków kapitałowych. Wykorzystanie złota jako odniesienia cenowego jest ograniczone przez niedogodności związane z jego wykorzystaniem do płatności.

Trzecim i ostatnim etapem transformacji nowego ładu gospodarczego będzie stworzenie nowej cyfrowej waluty płatniczej opartej na międzynarodowym porozumieniu opartym na zasadach przejrzystości, uczciwości, dobrej woli i wydajności.

Oczekuję, że opracowany przez nas model takiej jednostki monetarnej odegra swoją rolę na tym etapie. Taka waluta może być emitowana przez pulę rezerw walutowych państw BRICS [Brazylia, Rosja, Indie i Chiny], do której będą mogły dołączyć wszystkie zainteresowane kraje.

Waga każdej waluty w koszyku mogłaby być proporcjonalna do PKB każdego kraju (na przykład w oparciu o parytet siły nabywczej), jego udziału w handlu międzynarodowym, a także liczby ludności i wielkości terytorium uczestniczących krajów.

Ponadto koszyk mógłby zawierać indeks cen głównych towarów giełdowych: złota i innych metali szlachetnych, kluczowych metali przemysłowych, węglowodorów, zbóż, cukru, a także wody i innych zasobów naturalnych.

Aby zapewnić wsparcie i uczynić walutę bardziej odporną, w odpowiednim czasie można utworzyć odpowiednie międzynarodowe rezerwy zasobów. Ta nowa waluta byłaby wykorzystywana wyłącznie do płatności transgranicznych i emitowana do krajów uczestniczących w oparciu o wcześniej zdefiniowaną formułę. Kraje uczestniczące wykorzystywałyby swoje waluty krajowe do tworzenia kredytów w celu finansowania krajowych inwestycji i przemysłu, a także do rezerw majątku państwowego. Przepływy transgraniczne na rachunku kapitałowym pozostałyby regulowane przez krajowe przepisy walutowe.

Wywiad z kwietnia 2022 roku: U progu nowego globalnego systemu finansowego Kolej Turkiestan Syberia

Fot. Kolej Turkiestańsko-Syberyjska łącząca republiki Azji Środkowej z Syberią. (Petar Milosevic, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons)

The Cradle: Michael Hudson pyta w szczególności, czy, jeśli ten nowy system umożliwi krajom Globalnego Południa zawieszenie zadłużenia w dolarach i będzie opierał się na zdolności do spłaty (w obcej walucie), to czy pożyczki te mogą być powiązane z surowcami lub, w przypadku Chin, z namacalnymi udziałami w infrastrukturze kapitałowej finansowanej przez zagraniczny kredyt niedolarowy?

Głazjew: Transformacji do nowego światowego porządku gospodarczego będzie prawdopodobnie towarzyszyć systematyczna odmowa honorowania zobowiązań w dolarach, euro, funtach i jenach. Pod tym względem nie będzie się to różnić od przykładu dawanego przez kraje emitujące te waluty, które uznały za stosowne ukraść rezerwy walutowe Iraku, Iranu, Wenezueli, Afganistanu i Rosji w wysokości bilionów dolarów.

Skoro USA, Wielka Brytania, UE i Japonia odmówiły wywiązania się ze swoich zobowiązań i skonfiskowały bogactwo innych narodów, które było przechowywane w ich walutach, dlaczego inne kraje miałyby być zobowiązane do ich spłaty i obsługi ich pożyczek?

W każdym razie uczestnictwo w nowym systemie gospodarczym nie będzie ograniczone zobowiązaniami w starym. Kraje Globalnego Południa mogą być pełnoprawnymi uczestnikami nowego systemu bez względu na ich skumulowane długi w dolarach, euro, funtach i jenach.

Nawet gdyby nie wywiązały się ze swoich zobowiązań w tych walutach, nie miałoby to wpływu na ich rating kredytowy w nowym systemie finansowym. Nacjonalizacja przemysłu wydobywczego również nie spowodowałaby zakłóceń. Co więcej, jeśli kraje te zarezerwują część swoich zasobów naturalnych na wsparcie nowego systemu gospodarczego, ich waga w koszyku walutowym nowej jednostki monetarnej odpowiednio wzrośnie, zapewniając temu krajowi większe rezerwy walutowe i zdolność kredytową. Ponadto dwustronne linie swapowe z krajami partnerskimi zapewniłyby im odpowiednie finansowanie dla wspólnych inwestycji i finansowania handlu.

The Cradle: W jednym ze swoich najnowszych esejów, „Ekonomia rosyjskiego zwycięstwa”, wzywa Pan do „przyspieszonego kształtowania nowego paradygmatu technologicznego i tworzenia instytucji nowego światowego porządku gospodarczego”.

Wśród zaleceń proponuje Pan w szczególności stworzenie „systemu płatności i rozliczeń w walutach krajowych państw członkowskich EAEU” oraz opracowanie i wdrożenie „niezależnego systemu rozliczeń międzynarodowych w EAEU, SCO [Szanghajskiej Organizacji Współpracy] i BRICS, który mógłby wyeliminować krytyczną zależność od kontrolowanego przez USA systemu SWIFT”.

Czy można przewidzieć wspólne dążenie EAEU i Chin do „sprzedania” nowego systemu członkom SCO, innym członkom BRICS, członkom ASEAN oraz krajom Azji Zachodniej, Afryki i Ameryki Łacińskiej? I czy doprowadzi to do powstania dwubiegunowej geogospodarki – Zachód kontra reszta świata?

Głazjew: Rzeczywiście, w tym kierunku zmierzamy. Rozczarowujące jest to, że władze monetarne Rosji nadal są częścią paradygmatu waszyngtońskiego i grają zgodnie z zasadami systemu opartego na dolarze, nawet po tym, jak rosyjskie rezerwy walutowe zostały przejęte przez Zachód.

Z drugiej strony, ostatnie sankcje skłoniły resztę krajów spoza bloku dolarowego do głębokich przemyśleń. Zachodni „agenci wpływu” nadal kontrolują banki centralne większości krajów, zmuszając je do stosowania samobójczej polityki zalecanej przez MFW. Jednak taka polityka jest w tym momencie tak wyraźnie sprzeczna z interesami narodowymi tych niezachodnich krajów, że ich władze są coraz bardziej zaniepokojone bezpieczeństwem finansowym.

Słusznie podkreśla Pan potencjalnie kluczową rolę Chin i Rosji w genezie nowego światowego porządku gospodarczego. Niestety, obecne kierownictwo centralnego banku Rosji pozostaje uwięzione w intelektualnym zaułku paradygmatu waszyngtońskiego i nie jest w stanie stać się partnerem-założycielem w tworzeniu nowych globalnych ram gospodarczych i finansowych.

Wywiad z kwietnia 2022 roku: U progu nowego globalnego systemu finansowego Bank centralny Rosji

Fot. Centralny Bank Rosji w Moskwie. (Moscow-Live, Flickr, CC BY-NC-SA 2.0)

Jednocześnie centralny bank Rosji musiał już stawić czoła rzeczywistości i stworzyć krajowy system przesyłania wiadomości międzybankowych, który nie jest zależny od SWIFT i otworzył go również dla banków zagranicznych. Międzybankowe linie swapowe zostały już utworzone z kluczowymi uczestniczącymi krajami. Większość transakcji między państwami członkowskimi EAEU jest już denominowana w walutach krajowych, a udział ich walut w handlu wewnętrznym rośnie w szybkim tempie.

Podobna transformacja ma miejsce w handlu z Chinami, Iranem i Turcją. Indie wskazały, że są gotowe do przejścia na płatności w walutach krajowych. Wiele wysiłku wkłada się w rozwój mechanizmów rozliczeniowych dla płatności w walutach krajowych. Równolegle trwają prace nad stworzeniem cyfrowego, pozabankowego systemu płatności, który byłby powiązany ze złotem i innymi towarami giełdowymi – „stablecoinami”.

Niedawne amerykańskie i europejskie sankcje nałożone na systemy bankowe spowodowały gwałtowny wzrost tych wysiłków. Grupa krajów pracująca nad nowym systemem finansowym musi tylko ogłosić ukończenie ram i gotowość nowej waluty handlowej, a proces tworzenia nowego światowego porządku finansowego ulegnie dalszemu przyspieszeniu. Najlepszym sposobem, aby to osiągnąć, byłoby ogłoszenie tego na regularnych spotkaniach SCO lub BRICS. Pracujemy nad tym.

The Cradle: Była to absolutnie kluczowa kwestia w dyskusjach niezależnych analityków na Zachodzie. Czy rosyjski bank centralny doradzał rosyjskim producentom złota sprzedaż złota na rynku londyńskim, aby uzyskać wyższą cenę niż zapłaciłby rosyjski rząd lub bank centralny? Czy w ogóle nie przewidywano, że nadchodząca alternatywa dla dolara amerykańskiego będzie musiała opierać się w dużej mierze na złocie? Jak można scharakteryzować to, co się stało? Jak wiele praktycznych szkód wyrządziło to rosyjskiej gospodarce w perspektywie krótko- i średnioterminowej?

Głazjew: Polityka monetarna banku centralnego Rosji, realizowana zgodnie z zaleceniami MFW, była druzgocąca dla rosyjskiej gospodarki. Połączone katastrofy „zamrożenia” około 400 miliardów dolarów rezerw walutowych i ponad biliona dolarów wyprowadzonych z gospodarki przez oligarchów do zachodnich destynacji offshore, pojawiły się w tle równie katastrofalnej polityki banku centralnego Rosji, która obejmowała nadmiernie wysokie realne stopy procentowe w połączeniu z zarządzanym płynnym kursem wymiany. Szacujemy, że spowodowało to niedoinwestowanie o około 20 bilionów rubli i niedostateczną produkcję towarów o około 50 bilionów rubli.

Stosując się do zaleceń Waszyngtonu, bank centralny Rosji zaprzestał skupu złota w ciągu ostatnich dwóch lat, skutecznie zmuszając krajowych wydobywców złota do eksportowania pełnych wolumenów produkcji, co dało w sumie 500 ton złota. Obecnie błąd i szkody, jakie wywołał bank centralny, są bardzo oczywiste. W tym czasie bank centralny Rosji wznowił zakupy złota i, miejmy nadzieję, będzie kontynuował rozsądną politykę w interesie krajowej gospodarki, zamiast „celować w inflację” z korzyścią dla międzynarodowych spekulantów, jak miało to miejsce w ciągu ostatniej dekady.

The Cradle: Amerykański Fed i Europejski Bank Centralny nie były konsultowane w sprawie zamrożenia rosyjskich rezerw walutowych. W Nowym Jorku i Frankfurcie mówi się, że sprzeciwiliby się temu, gdyby zostali o to poproszeni. Czy osobiście spodziewał się Pan zamrożenia? I czy spodziewali się tego rosyjscy przywódcy?

Głazjew: W mojej książce „Ostatnia wojna światowa”, o której już wspomniałem i która została opublikowana w 2015 r., argumentowałem, że prawdopodobieństwo, iż w końcu do tego dojdzie, jest bardzo wysokie. W tej wojnie hybrydowej wojna ekonomiczna i wojna informacyjno-poznawcza są kluczowymi teatrami konfliktu. Na obu tych frontach Stany Zjednoczone i kraje NATO mają przytłaczającą przewagę i nie miałem żadnych wątpliwości, że w odpowiednim czasie w pełni to wykorzystają.

Wywiad z kwietnia 2022 roku: U progu nowego globalnego systemu finansowego Europejski Bank Centralny Frankfurt

Fot. Europejski Bank Centralny oświetlony w grudniu 2021 r. w oczekiwaniu na 20. rocznicę powstania w 2022 r. (Europejski Bank Centralny, Flickr, CC BY-NC-ND 2.0)

Od dawna opowiadam się za zastąpieniem dolarów, euro, funtów i jenów w naszych rezerwach walutowych złotem, którego w Rosji produkuje się pod dostatkiem. Niestety, zachodnim agentom wpływu, którzy zajmują kluczowe stanowiska w bankach centralnych większości krajów, a także w agencjach ratingowych i kluczowych publikacjach, udało się uciszyć moje pomysły. Aby podać przykład, nie mam wątpliwości, że wysocy rangą urzędnicy Fed i EBC byli zaangażowani w opracowywanie antyrosyjskich sankcji finansowych. Sankcje te konsekwentnie eskalują i są wdrażane niemal natychmiast, pomimo dobrze znanych trudności z biurokratycznym podejmowaniem decyzji w UE.

The Cradle: Elvira Nabiullina została ponownie zatwierdzona na stanowisko szefa rosyjskiego banku centralnego. Co zrobiłby Pan inaczej w porównaniu do jej poprzednich działań? Jaka jest główna zasada przewodnia związana z różnymi podejściami?

Głazjew: Różnica między naszymi podejściami jest bardzo prosta. Jej polityka jest ortodoksyjnym wdrożeniem zaleceń MFW i dogmatów paradygmatu waszyngtońskiego, podczas gdy moje zalecenia opierają się na metodzie naukowej i dowodach empirycznych zgromadzonych w ciągu ostatnich stu lat w wiodących krajach.

Wywiad z kwietnia 2022 roku: U progu nowego globalnego systemu finansowego Elvira Nabiullina szefowa CBR

Fot. Elvira Nabiullina, prezes banku centralnego Rosji, w 2013 r. (Robert Yusupov, Flickr, (CC BY-NC-ND 2.0)

The Cradle: Strategiczne partnerstwo Rosji i Chin wydaje się być coraz bardziej żelazne – co nieustannie potwierdzają sami prezydenci Władimir Putin i Xi Jinping. Pojawiają się jednak głosy sprzeciwu nie tylko na Zachodzie, ale także w niektórych kręgach rosyjskiej polityki. Jak wiarygodnym sojusznikiem Rosji w tym niezwykle delikatnym momencie historycznym są Chiny?

Głazjew: Fundamentem rosyjsko-chińskiego partnerstwa strategicznego jest zdrowy rozsądek, wspólne interesy i doświadczenie współpracy na przestrzeni setek lat. Elita rządząca USA rozpoczęła globalną wojnę hybrydową mającą na celu obronę swojej hegemonicznej pozycji na świecie, wymierzoną w Chiny jako kluczowego konkurenta gospodarczego i Rosję jako kluczową siłę równoważącą. Początkowo geopolityczne wysiłki USA miały na celu wywołanie konfliktu między Rosją a Chinami. Agenci zachodnich wpływów wzmacniali ksenofobiczne idee w naszych mediach i blokowali wszelkie próby przejścia na płatności w walutach narodowych. Po stronie chińskiej, agenci zachodnich wpływów naciskali na rząd, by ten podporządkował się żądaniom interesów USA.

Jednak suwerenne interesy Rosji i Chin logicznie doprowadziły do ich rosnącego strategicznego partnerstwa i współpracy w celu przeciwdziałania wspólnym zagrożeniom ze strony Waszyngtonu.

Wojna celna USA z Chinami i sankcje finansowe z Rosją potwierdziły te obawy i pokazały wyraźne i obecne zagrożenie, przed jakim stoją oba kraje. Wspólne interesy przetrwania i oporu łączą Chiny i Rosję, a nasze dwa kraje są w dużej mierze symbiotyczne gospodarczo. Wzajemnie się uzupełniają i zwiększają swoje przewagi konkurencyjne. Te wspólne interesy utrzymają się na dłuższą metę.

Chiński rząd i Chińczycy bardzo dobrze pamiętają rolę Związku Radzieckiego w wyzwoleniu ich kraju spod japońskiej okupacji i w powojennej industrializacji Chin. Nasze dwa kraje mają silne historyczne podstawy dla strategicznego partnerstwa i jesteśmy skazani na ścisłą współpracę w naszych wspólnych interesach. Mam nadzieję, że strategiczne partnerstwo Rosji i ChRL, wzmocnione przez połączenie One Belt One Road z Euroazjatycką Unią Gospodarczą, stanie się fundamentem projektu prezydenta Władimira Putina o Wielkim Partnerstwie Euroazjatyckim i zalążkiem nowego światowego porządku gospodarczego.

Pepe Escobar jest felietonistą The Cradle, redaktorem naczelnym Asia Times i niezależnym analitykiem geopolitycznym zajmującym się Eurazją. Od połowy lat 80. mieszkał i pracował jako korespondent zagraniczny w Londynie, Paryżu, Mediolanie, Los Angeles, Singapurze i Bangkoku. Jego najnowsza książka to Raging Twenties.

Źródło: The Cradle.

[bsa_pro_ad_space id=4]