O buforowości w stosunkach międzynarodowych

Prof. Stanisław Bieleń

 

Pod wpływem strachu i obsesji antyrosyjskiej, jakim uległy polskie elity polityczne, powra¬cają w retoryce politycznej i medialnej stare opinie o buforowości państwa polskiego (wywiad prezydenta Andrzeja Dudy dla „Financial Times” z 13 sierpnia 2015 r.). Dotąd wydawało się, że to raczej państwa wschodnioeuropejskie, w tym Ukraina, stanowią strefę buforową między Rosją a Zachodem. Obecnie okazuje się, że dla wzmocnienia argumentacji na rzecz rozmieszczenia stałych baz NATO w Polsce nowy prezydent RP sięga do retoryki, która podważa spójność sojuszniczą, dowodzi głębokiej nieufności i narodowych kompleksów. W świetle istniejącej wiedzy Polska nie jest jednak państwem buforowym. Po wstąpieniu do struktur zachodnich wszelkie próby instrumentalnego wykorzystania państw Europy Środkowej przez Rosję napotykają na jednoznaczny sprzeciw Zachodu. Polska w sojuszu północnoatlantyckim ze względu na swoje graniczne położenie z państwami poradzieckimi i z Rosją spełnia raczej funkcje państwa frontowego, co jednoznacznie wynika z realizowanej strategii Ameryki wobec przestrzeni poradzieckiej.
Efekt buforowości znano już w starożytności, gdy różne imperia tworzyły wokół siebie odległe strefy zależności w celu zredukowania ryzyka bezpośredniego starcia z innymi potęgami. Jednym z pierwszych państw buforowych było królestwo Kadesz króla Mitanni, utworzone w XV w. p.n.e. w dorzeczu Orontes w Syrii w celu odsunięcia Egiptu od Eufratu i Tygrysu. U schyłku starożytności Pompejusz Wielki ten sam obszar traktował jako bufor między Rzymem a Persją. Imperium Rzymskie często otaczało się tzw. jednostkami kresowymi, które odgrywały rolę osłony przed najazdami barbarzyńców. W IX w. n.e., gdy rozpadło się Imperium Karo¬lingów, jego środkowa część – pas wzdłuż Renu i Rodanu – która na mocy traktatu z Verdun z 843 r. przypadła Lotarowi I, pełniła funkcję buforu między zachodniofrankijską, łacińską domeną Karola Łysego a wschodnią, germańską częścią Ludwika Niemieckiego. W czasach nowożytnych pojęcie buforu zostało użyte po raz pierwszy w latach siedemdziesiątych XIX w. przez Brytyjczyków w odniesieniu do Afganistanu. W trwającej wówczas rywalizacji brytyjsko-rosyjskiej o wpływy w Azji Środkowej (Afganistan, Turkiestan, Persja) żadne z mocarstw nie mogło na dłużej osiągnąć trwałej dominacji. Po wielu utarczkach i konfliktach zawarto porozumienia graniczne (w latach 1887 i 1889) oraz układ w 1907 r., uznający Afganistan za brytyjską sferę wpływów, zaś w środkowej części Persji ustanawiający strefę buforową.

Średnia ocen
0 z 0 głosów.
Udostępnij przez:

Dodaj komentarz